حقوق مدنی ( درسهایی از عقود معین)

حقوق مدنی ( درسهایی از عقود معین)

مفهوم و اوصاف بیع

۱-معنی بیع و تفاوت آن با معاوضه:

همچنین که اندیشه مبادله کالاها مطرح شد، نخستین راه حلی که به نظر رسید این بود که هر تولید کننده آنچه را زیادتر از میزان خود دارد با کالایی که خواهان آن است (معاوضه ) کند.ولی رشد نیازهای گوناگون کشاورزی و صنعتی ،راه حل ابتدایی را دشوار ساخت زیرا یافتن کسی که خواهان فرآورده های تولید کننده باشد و کالای مورد نیاز او را نیز تهیه کند ،ساده نبود .وسیله ای که مورد قبول همگان باشد تا تولید کننده بتواند کالای زاید را خود را با آن مبادله کند و با صرف آن مالی را که نیاز دارد تهیه سازد .این وسیله همگانی که معیار ارزش ها و واسطه بین تولید کننده و مصرف کننده قرار گرفت ،(پول)بود .رفته رفته همه این راه ساده تر را برگزیدند و کالایی را که بیش از نیاز شخصی داشتند با پول مبادله کردند و از همین جا مفهوم (بیع) به وجود آمد و (خرید و ففروش ) به عنوان ساده ترین وسیله توزیع ثروت ،متداول گشت.معاوضه اختصاص به مبادله کالاا به کالا پیدا کرد و (بیع) ویژه مبادله کالا به کالا با پول گشت.

امتیاز بین معاوضه و بیع در عرف تجارتی ما نیز به همین ترتیب است .امروزه اگر کسی گندم های مزرعه خود را به قطعه فرشی مبادله کند می گویند این دو نفر فرش و گندم را معاوضه کرده اندو برچنین معامله ای نام (بیع) یا خریدوفروش نمی گذارند.همچنین اگر شخصی اتومبیل خود را در برابر مبلغی پول دیگری انتقال دهد گفته نمی شود که او اتومبیل را باپول معاوضه کرده است.

ماده ۳۳۸ قانون مدنی این تحول عرفی را دنبال نکرده است و در تعریف بیع می گوید (بیع عبارت است از تملیک عین به عوض معلوم) این گشاده دستی بر قلمرو بیع می افزاید زیرا تملیک عین در برابر هر عوض ،خود پول باشد یا کالا و خدمت بیع است و دخالت پول در مبادله ضروری نیست .

عقود معین، از مهمترین مباحث حقوق مدنی است که در مقطع کارشناسی رشته حقوق در قالب دروس حقوق مدنی ۶ و ۷ در مجموع با ضریب ۶ تدریس می شود، که عقود تعریف شده در قانون مدنی را به تفصیل آموزش داده می شود. مجموعه دو جلدی کتاب درسهایی از عقود معین مناسب جهت دانشجویان رشته حقوق مقطع کارشناسی که دروس حقوق مدنی ۶ و ۷ را می آموزند می باشد. با مطالعه این کتاب تا حدود زیادی با نظر فقهای صاحب نظر و اندیشمندان علم حقوق آشنا شده و به تفسیر بخش مرتبط با مبحث از قانون مدنی آشنا می شوند. این کتاب منبع بسیار مناسب و مفید و جامع و شاملی از مباحث دروس حقوق مدنی ۶ و ۷ است که اغلب اساتید جهت مطالعه و به عنوان منبع پرسش آزمون آخر نیمسال آن را به دانشجویان معرفی می نمایند.

تفاوت این مجموعه با مجموعه کتاب عقود معین در این است که،مجموعه پیش رو همان مختصر مجموعه کامل عقود معین است که مناسب جهت تدریس در مقطع کارشناسی ارشد می باشد؛ امّا مجموعه عقود معین مفصل تر بوده و به مباحث تطبیقی در آن بیشتر توجه شده است و جهت تحقیق و استفاده کاربردی مناسب تر می باشد.

عقد بیع یکی از پر کاربردترین عقدها در معاملات تجاری است که افراد و تجار زیادی با آن سر و کار دارند.

در مقاله ارکان عقد بیع، درباره اینکه یک قرارداد خرید و فروش چگونه شکل می گیرد و باید چه ارکانی داشته باشد صحبت کردیم و دانستیم که هر عقد بیع از چهار رکن ایجاب و قبول، متعاملین، مبیع و ثمن تشکیل شده است.

در صورتی که همه شرایط و ارکان عقد بیع به طور کامل و درست وجود داشته باشند، عقد بیع محقق خواهد شد.

این عقد بیع دارای آثار و نتایجی است که در واقع اوصاف عقد بیع هستند.

در این مقاله به بررسی اوصاف عقد بیع از قبیل تملیکی بودن عقد بیع، معوض بودن عقد بیع، لازم بودن عقد بیع و رضایی بودن عقد بیع، می پردازیم.

عقد بیع یک عقد تملیکی است

عقد تملیکی یک ویژگی قراردادی است که نتیجه آن انتقال مالکیت از یک نفر به نفر دیگر است.

عقد بیع یکی از بارزترین نمونه های عقد تملیکی است؛ به این ترتیب که در صورت انعقاد درست عقد بیع، مبیع از مالکیت یکی خارج و به مالکیت طرف دیگر در می آید، برای مثال در عقد بیع اتومبیل، به محض اینکه دو طرف قرارداد فروش را امضا کنند، خودررو از مالکیت فروشنده خارج و به مالکیت خریدار در می آید.

عقد بیع یک عقد معوض است

دومین ویژگی عقد بیع معوض بودن آن است.

عقد معوض، عقدی است که هرکدام از دو طرف قرارداد در ازاء مالی که به دیگری پرداخت می کند، مالی را هم بدست می آورد.

معوض بودن یک صفت مشخص در عقد بیع است به این صورت که فروشنده در ازاء انتقال مبیع به خریدار ، ثمن را از او دریافت می کند، برای مثال در قرارداد خرید خانه، فروشنده در عوض خانه، پول آن را از مشتری دریافت می کند.

عقد بیع یک عقد لازم است

در تفاوت عقد لازم و عقد جایز گفتیم که عقد لازم، عقدی است که هیچ کدام از دو طرف قرارداد حق برهم زدن آن را نداشته باشند مگر اینکه طبق قانون یا با توافق هر دو طرف قرارداد، بتوان به قرارداد خاتمه داد . عقد بیع هم با توجه به اینکه کاربرد زیادی دارد از جمله عقود لازم در نظر گرفته شده است؛ زیرا اگر قرار باشد هر یک از طرفین هر زمان که خواست بدون دلیل قانونی عقد را بر هم بزند، در نظام قراردادی ناامنی و بی ثباتی پیش می آید.

عقد بیع یک عقد رضایی است

آخرین صفت عقد بیع، رضایی بودن آن است . عقد رضایی یعنی اینکه به محض اینکه دو طرف برای انعقاد عقد رضایت داشته باشند، عقد بین آنها شکل می گیرد؛ در واقع در عقد رضایی هیچ گونه تشریفاتی برای انعقاد عقد وجود ندارد.

بنابراین عقد بیع به سادگی رضایت دو طرف برای خرید و فروش شکل می گیرد همانطور که وقتی از فروشگاهی خرید می کنیم، با انتخاب کالا و پرداخت هزینه آن، بدون هیچ گونه تشریفات و حتی گفتگوی خاصی، یک معامله خرید و فروش انجام داده ایم.

ارکان و اوصاف عقد بیع

عقد بیع قراردادی است که طبق آن شخصی مالی را در ازای دریافت پول یا اصطلاحاً مال دیگری به شخص غیر واگذار می‌نماید. شخصی که مال را به دیگری واگذار می‌نماید و در قبال آن پول دریافت می‌کند فروشنده، و شخصی که در قبال دادن پول مال را دریافت می‌کند خریدار نامیده می‌شود.

در ادامه به توضیح ارکان، اوصاف، شرایط و آثار آن در مقاله عقد بیع مرکز مشاوره باخه می‌پردازیم.

ارکان عقد بیع

این قرارداد به لحاظ حقوقی و قانونی دارای ارکانی به شرح زیر است:

ایجاب و قبول

رکن اصلی در میان ارکان چهارگانه ایجاب و قبول است. ایجاب و قبول در عقد بیع به این معناست که خریدار و فروشنده در مورد قرارداد به توافق برسند. یا به عبارتی قرارداد مورد توافق طرفین معامله قرار گیرد. توافق طرفین معامله (خریدار و فروشنده) مهمترین اصل از اساس و ارکان معامله است.

توالی (پیاپی بودن، پشت سر هم بودن) عرفی بین ایجاب و قبول ضروری است.

طرفین معامله در عقد بیع

رکن دیگر قرارداد و یا معامله خرید و فروش، خریدار و فروشنده هستند. خریدار و فروشنده به عنوان طرفین معامله شناخته می‌شوند. به خریدار مشتری و به فروشنده اصطلاحاً بایع گفته می‌شود.

ثمن (بها) معامله

رکن دیگر در عقد بیع ثمن یا بهای معامله است. ثمن مبلغی (بهائی) است که در ازای واگذاری یا فروش مال از طرف خریدار به فروشنده داده می‌شود. عرف، داد و ستد کالا با پول را بیع و کالا با کالا را معاوضه می داند. بنابراین باید برای جاری شدن رکن ثمن معامله داد و ستد عرفی با پول انجام شود.

مورد معامله

مورد معامله، مال یا کالایی که مورد خرید و فروش قرار می‌گیرد هم رکن دیگر قرارداد خرید و فروش است. در اصطلاح حقوقی به این مال “مبیع یا مثمن” گفته می‌شود. مبیع از نظر قانونی باید دارای شرایط باشد.

اوصاف عقد بیع

قانون برای این قرارداد اوصافی را به لحاظ حقوقی تعیین نموده که به شرح زیر است:

تملیکی بودن

عقود تملیکی عقودی هستند که باعث انتقال مالکیت از شخصی به شخص دیگر می‌گردند. برای انتقال مالکیت در عقود تملیکی شرط و شروطی وجود نداشته و انتقال مالکیت منوط به شرطی نخواهد بود.

پس از انجام معامله مالکیت مال از طرف فروشنده به خریدار و مالکیت ثمن از خریدار به فروشنده منتقل می‌گردد.

معوض بودن

معوض بودن از دیگر اوصاف عقد بیع است. معوض بودن به این معنی است که فروشنده و خریدار (دو طرف معامله) مالی را به یکدیگر واگذار می‌کنند. مورد معامله بصورت مجانی در اختیار طرف دوم قرار نمی‌گیرد و اگر مجانی باشد عمل حقوقی مورد نظر عقد بیع نیست.

لازم بودن

لازم بودن عقد بیع به این معناست که هیچ کدام از دو طرف قرارداد (خریدار و فروشنده) حق برهم زدن و باطل کردن قرارداد را ندارند. مگر در مواردی که بر طبق توافق طرفین، دو طرف قصد برهم زدن قرارداد را داشته و یا طبق قانون بتوان به قرارداد خاتمه داد.

برای باطل کردن عقد بیع نیاز به خیارات قانونی است.

رضایی بودن

از دیگر اوصاف عقد بیع رضایی بودن آن است. یعنی زمانی که دو طرف برای انجام قرارداد رضایت داشته باشند عقد انجام می‌گردد و فروشنده مالک ثمن و خریدار مالک مال می‌شود و نیاز به شرایط خاصی ندارد.

    

ارسال پاسخ

Your email address will not be published.
Required fields are marked *