خواب و سلامت روان

خواب و سلامت روان

خواب و سلامت روان ارتباط قابل توجه و بعضاً مهم‌تر از سلامت جسمانی دارند.

ارتباط میان خواب و سلامت روان (چه مثبت چه منفی) وجوه مختلفی دارد و پیچیده است اما در مجموع، شواهد نشان می‌دهد خواب کافی با روحیه‌ی بهتر، بالا رفتن میزان خلاقیت و حتی افزایش رضایت کلی از زندگی همراه است.

برای آگاهی بیشتر از تاثیر خواب بر سلامت روان با این مقاله‌ی درمانکده همراه باشید. هم‌چنین برای مطالعه بیشتر درباره بی‌خوابی و کم خوابیاین نوشته را هم به شما پیشنهاد می‌کنیم.

خواب و سلامت روان

ارتباط میان خواب و اختلالات سلامت روان مبهم است؛ بسیاری از اختلالات روانی با علائم مربوط به خواب ظاهر می‌شوند اما متخصصان مطمئن نیستند خواب ناکافی منجر به بروز اضطراب، افسردگی یا اختلال کمبود توجه می‌شود یا برعکس؟

توجه به هرگونه اختلال در خواب در بیمارانی که از مشکل سلامت روان رنج می‌برند حائز اهمیت است. شاید راه اصلی درمان نباشد ولی مزایای زیادی روی جسم و ذهن فرد می‌گذارد که باعث می‌شود فرد به سمت بهبودی پیش برود.

شاید خواب راه درمان اختلالات روانی نباشد اما هرگونه تغییر در خواب می‌تواند نشانه مهمی در سلامت روان باشد.
شاید خواب راه درمان اختلالات روانی نباشد اما هرگونه تغییر در خواب می‌تواند نشانه مهمی در سلامت روان باشد.

تاثیر خواب روی سلامتی

اگرچه دانشمندان هنوز در حال تحقیق روی تمام اتفاقاتی هستند که هنگام خواب در مغز و بدن اتفاق میفتد، یافته‌ها مشخص است: خواب اهمیت زیادی در سلامت روان دارد.

بدن و مغز هنگام خواب به ترمیم خود می‌پردازند، سیستم ایمنی را (که پیوند نزدیکی با سلامت روان دارد) تقویت می‌کنند، واکنش به استرس را بالا می‌برند و سیستم‌هایی را که به تنظیم احساسات، یکپارچه کردن خاطرات و افکار، تمرکز و ارتباط با دیگران کمک می‌کنند، از نو شارژ می‌کنند. به‌طور خلاصه، خواب باکیفیت به طرق مختلف زندگی فرد را بهبود می‌بخشد.

خواب بر تقویت سیستم ایمنی که آن هم ارتباط مستقیمی با سلامت روان دارد، بسیار اثرگذار است.
خواب بر تقویت سیستم ایمنی که آن هم ارتباط مستقیمی با سلامت روان دارد، بسیار اثرگذار است.

آیا خواب روی شادی تاثیر دارد؟

از تحقیقات چنین برمی‌آید که خواب و شادی ارتباط نزدیکی با یکدیگر دارند و این ارتباط دوطرفه است. برای مثال، طبق یک ارزیابی گسترده دریافتیم افرادی که مدعی تاثیر مثبت روی زندگی خود بودند، در مجموع خواب بهتری داشتند. در مقابل، به نظر می‌رسد خواب بهتر روحیه‌ی مثبت را تقویت می‌کند.

از تحقیق روی کودکان چنین برمی‌آید که کمبود خواب با روحیه‌ی منفی و اختلال در تنظیم عواطف همراه است. درمقابل، کودکان و نوجوانانی که خواب کافی داشتند، بیشتر احساس شادی می‌کردند.

آیا خواب خوب با رضایت از زندگی در ارتباط است؟

تحقیقات نشان می‌دهد هرچه کیفیت خواب بهتر باشد، مدت زمان خواب طولانی‌تر باشد و این وضعیت تداوم پیدا کند، فرد رضایت بیشتری از زندگی خواهد داشت که یکی از معیارهای سلامت عمومی در نظر گرفته می‌شود.

اگرچه هنوز نمی‌توان با قطعیت گفت افزایش رضایت از زندگی نتیجه‌ی خواب بهتر است یا برعکس، درمجموع شواهد نشان می‌دهد تمرکز روی خواب می‌تواند یکی از راه‌های تقویت رضایت فرد از زندگی باشد.

هرچه تداوم خواب خوب بیشتر باشد، میزان رضایت از زندگی بیشتر است.
هرچه تداوم خواب خوب بیشتر باشد، میزان رضایت از زندگی بیشتر است.

خواب چه تاثیری روی تمرکز دارد؟

اگر خواب ناکافی باشد، توانایی درست فکر کردن مختل می‌شود. شواهد نشان داده کمبود خواب به طرق مختلف، از مختل ساختن تشکیل انتقال‌دهنده‌های عصبی گرفته تا اختلال در ارتباط میان سلولها عصبی، تمرکز را به هم می‌زند. در مقابل، داشتن خواب کافی نه تنها با سلامت بهتر مغز و افزایش تمرکز، بلکه با تقویت خلاقیت و حافظه همراه است.

به‌طور خلاصه، داشتن خواب کافی شبانه به طرق مختلف باعث تقویت عملکرد شناختی می‌شود و این موضوع به‌خصوص برای دانش‌آموزان یا بزرگسالانی که در شغل خود به استفاده از منابع ذهنی نیاز دارند، اهمیت دارد.

خواب کافی و خوب برای افرادی که نیاز به تمرکز دارند بسیار مهم است.
خواب کافی و خوب برای افرادی که نیاز به تمرکز دارند بسیار مهم است.

آیا خواب باعث بالا رفتن انرژی می‌شود؟

حین خواب، بدن و مغز دوباره شارژ می‌شوند و خودشان را از نظر سلولی ترمیم می‌کنند. خواب همچنین باعث تنظیم میزان هورمون‌های بدن می‌شود و سیستم ایمنی را تقویت می‌کند. تمام این اتفاقات، در کنار سایر مزایای فیزیکی و روحی خواب، به بالا رفتن انرژی فرد در زندگی روزمره کمک می‌کند.

آیا خواب منظم باعث بالا رفتن خلاقیت می‌شود؟

در مجموع، بله. خواب باعث تقویت تمرکز، خلاقیت و انرژی می‌شود که همگی به عملکرد بهتر فرد در محل کار، مدرسه یا غیره کمک می‌کند. برعکس، شواهد نشان می‌دهد کمبود خواب روی افراد، سازمان‌ها و ساختار کلان تاثیر منفی می‌گذارد.

نتایج تحقیق اخیر نشان داد کمبود خواب طی یک سال بیش از ۴۰۰ بیلیون دلار به اقتصاد آمریکا ضربه وارد کرد این در حالی است که اگر کسانی که شش ساعت خواب شبانه داشتند درعوض هفت ساعت بخوابند، این ضرر بیش از ۲۰۰ بیلیون دلار جبران خواهد شد.

خواب ناکافی، استرس و بیماری روانی

خواب ناکافی اغلب با روحیه‌ی پایین، افزایش اضطراب یا استرس همراه است. اما اگرچه تقریبا همه‌ی ما این تجربه را داشته‌ایم که به‌خاطر کمبود خواب شبانه دچار استرس یا فروپاشی عاطفی شویم (که تعداد بسیاری به خاطر اختلال در خواب دچار افسردگی، اختلال کمبود توجه یا اضطراب می‌شوند که تا چند ماه یا چند سال طول می‌کشد) ممکن است این مشکلات را مستقیماً به خواب ربط ندهیم و درنتیجه آن را در اولویت نگذاریم.

متاسفانه، اختلال در خواب و مشکل سلامت روان روی هم تاثیر می‌گذارند و دست به خلق چرخه‌ی پریشانی می‌زنند که برای غلبه بر آن به کمک متخصص احتیاج است. تشخیص زودهنگام و اقدام جدی برای غلبه بر آن، بهترین رویکرد برای باطل کردن این چرخه است.

مشاوره آنلاین روانشناسی

آیا کم خوابی باعث آشفتگی عاطفی می‌شود؟

بله. از آنجایی که کم خوابی ارتباط بین آمیگدال (که کار پردازش احساسات را برعهده دارد) و قشر پیش‌پیشانی (که تصمیم‌گیری را کنترل می‌کند) را بر هم می‌زند، کمبود خواب پیوند نزدیکی با تشدید واکنش عاطفی دارد.

بسیاری از افراد اگر یک (یا چند) شب خواب کافی نداشته باشند، بداخلاق می‌شوند، زود عصبانی خواهند شد، بیشتر حساس می‌شوند و واکنش آنها به موارد آزاردهنده‌ی روزمره که معمولا به خوبی با آن کنار می‌آمدند شدیدتر خواهد بود.

افسردگی چه تاثیری روی خواب می‌گذارد؟

معمولاً افسردگی و اختلال در خواب (چه کم خوابی و چه پرخوابی) همراه یکدیگر هستند. درواقع، بعضی از متخصصان باور دارند اختلال در خواب (مانند بیخوابی) علامت اصلی افسردگی است. اما هنوز مشخص نیست اختلال در خواب منجر به بروز افسردگی می‌شود یا برعکس؟

اکثر متخصصان معتقدند توجه به هر دو مشکل، به‌جای تمرکز روی یک مورد، موثرترین روش برای رسیدن به درمان مطلوب است.

افسردگی و اختلال خواب (چه کم خوابی و چه پرخوابی) همواره همراه هم هستند.
افسردگی و اختلال خواب (چه کم خوابی و چه پرخوابی) همواره همراه هم هستند.

من همیشه احساس خستگی می‌کنمآیا افسرده هستم؟

خستگی مفرط یا پرخوابی در بعضی از موارد نشانه‌ی افسردگی است. اگر علائم خستگی دائم بیشتر فیزیکی باشد، احتمالا ناشی از وضعیت دیگری است اما اگر با احساس اندوه، ناامیدی، گناه یا بی‌میلی همیشگی همراه باشد، احتمالا به افسردگی مربوط است. در هر صورت، باید خستگی مفرط را با پزشک عمومی درمیان گذاشت تا فرد مورد معاینه قرار بگیرد و سایر ملاحظات درمان انجام شود.

آنقدر مضطرب هستم که نمی‌توانم بخوابمباید چه کار کنم؟

اگر آماده‌ی خواب باشیم و بعد نگرانی، استرس و فکر به کارهای انجام‌نشده در سرمان بچرخد و ساعت‌ها بیدارمان نگه دارد، بسیار کلافه می‌شویم. نوشتن مواردی که باعث بروز اضطراب در ما شده در یک دفتر، روش موثری برای آرام کردن ذهن و تسکین استرس شبانه است؛ بسیاری از افراد با نوشتن افکار اضطراب‌آور خود روی کاغذ احساس قدرت می‌کنند و ذهنشان «خالی» می‌شود.

مدیتیشن هم جواب می‌دهد. می‌توانید به جای فکر به وظایفی که باید در موعد مقرر به پایان برسانید، روی نفس‌های خود تمرکز کنید تا حواستان پرت شود و آرام شوید.

چرا اگر یک شب خوب نخوابم، دچار اضطراب می‌شوم؟

طبق نظریه، خواب ناکافی باعث ترشح هورمون استرس به نام کورتیزول می‌شود که اضطراب فرد را در روز بعد بالا می‌برد. همچنین، کمبود خواب با افزایش فعالیت در قسمت‌هایی از مغز که کار تولید احساسات را برعهده دارند و کاهش فعالیت در قسمت‌هایی از مغز که کار تنظیم این احساسات را برعهده دارند در ارتباط است. به هم خوردن تعادل این هورمون و فعالیت مغز در اکثر موارد موقتی است.

با این حال، اضطرای و کمبود خواب به راحتی میتوانند از هم تغذیه کنند و چرخهی پایانناپذیری را تشکیل دهند. اگر اضطراب ادامه داشته باشد یا زندگی روزمره‌ی فرد را مختل سازد، و فرد نتواند خواب خوب داشته باشد، دریافت کمک حرف‌های جواب می‌دهد.

کمبود خواب حافظه را مختل می‌کند؟

یکی از کارکردهای اصلی خواب این است که به مغز اجازه می‌دهد مهم‌ترین خاطرات ما را تنظیم، دسته‌بندی و مرتب کند. بنابراین، حتی یک شب کمبود خواب در بین سالم‌ترین افراد نیز مانع از عملکرد شناختی آنها در روز بعد، ازجمله حافظه، می‌شود.

آیا بیماری آلزایمر روی خواب تاثیر می‌گذارد؟

خواب ناکافی پیوند نزدیکی با آلزایمر و دیگر انواع زوال عقل دارد که شاید به مختل شدن عملکرد ذخیره‌سازی حافظه مربوط باشد. تحقیقات نشان داده نزدیک به ۶۰ درصد از افراد دچار آلزایمر از دست کم یک اختلال جدی در خواب نیز رنج می‌برند.

یافته‌های جدید حاکی از این است که تشکیل آمیلوئید در مغز بیماران آلزایمر با خواب ناکافی در ارتباط است و محققان را به این فکر واداشته که آیا آلزایمر مستقیما روی حافظه تاثیر می‌گذارد یا ابتدا با مختل ساختن خواب فرد روی حافظه تاثیر منفی می‌گذارد.

چرا حفظ تمرکز و توجه هنگام خواب‌آلودگی دشوار است؟

ظرفیت توجه به‌خصوص نسبت به تاثیر کمبود خواب حساس است. افراد گزارش می‌دهند اگر یک شب خواب کافی نداشته باشند، نمی‌توانند روی انجام وظیفه تمرکز کنند یا پروژه را به اتمام برسانند و احساس می‌کنند «نمی‌توانند درست فکر کنند» یا به افکارشان سر و سامان دهند.

همچنین واکنش افراد کند می‌شود که عمل توجه به اطلاعات یا اولویت‌ها را دشوار می‌سازد. اگر کمبود خواب بیشتر از یک شب طول بکشد، عواقب جدی برای عملکرد شغلی، موفقیت تحصیلی یا حتی روابط در پی دارد.

آیا بین اختلال کم‌توجهیبیش‌فعالی و مشکل خواب ارتباط وجود دارد؟

به نظر می‌رسد بین اختلال کم‌توجهی-بیش‌فعالی و کمبود خواب ارتباط دوطرفه وجود دارد که محققان هنوز در حال درک بهتر آن هستند. مشکل خواب در بین افراد دچار اختلال کم‌توجهی-بیش‌فعالی نسبت به جمعیت عادی شایع‌تر است.

با اینکه این دو مشکل از دیرباز به‌عنوان دو اختلال مجزا ولی هم‌زمان تحت درمان قرار می‌گرفت، تئوری‌های اخیر نشان می‌دهد در بعضی از موارد، ممکن است هر دو از یک ریتم شبانه‌روزی غیرعادی و تاخیر در ترشح هورمون‌های خواب نشات بگیرند.

برای درک کامل این ارتباط به تحقیقات بیشتر نیاز است اما تا آن زمان، اکثر متخصصان پیشنهاد می‌کنند برای بهبود علائم اختلال کم‌توجهی-بیش‌فعالی و سلامت عمومی باید مستقیماً مشکل خواب را هدف قرار دهیم.

سخن آخر:

در این مطلب با اختلالات خواب و ارتباط آن‌ها با سلامتی روان خواندید و اکنون می‌دانید سلامت روان چه تاثیر مهمی بر وضعیت خواب می‌تواند داشته باشد. در همین راستا برای حل مشکلات کم خوابی یا پرخوابی خود، می‌توانید با مراجعه به سایت درمانکده به صورت آنلاین، از روانپزشکان و روانشناسان مجرب تهران، نوبت بگیرید.

ارسال پاسخ

Your email address will not be published.
Required fields are marked *