حقوق

ویژگی های یک قاضی عادل چیست؟

در اسلام نسبت به شرایط قاضیی بسیار سخت گیر  شده اند و این امر نشانگر اهمیتی است که در اسلام برای قضاوت قائل اند.

۱-قضاوت چیست:

  • تعریف قضاوت در تحریریه الوسیله  چنین آمده است: (( هو الحکم بین الناس لرفع التنازع بینهم بالشرائط الآتیه))  قضاوت حکم نمودن بین مردم است جهت رفع تنازع بین آنان ،باشرایطی که می آید.
  • ۲- اهمیت و حساسیت امر قضا:
  • امام خمینی بر اهمیت و شاًن قضا می فرماید : (( منصب قضاوت از مناصب جلیله ای است که از طرف خداوند متعال ، برای پیغمبر (صل الله علیه و آله و سلام ) و از طرف او برای ائمه معصوم ( علیهم السلام ) و از طرف آنان برای فقها جامع که شرایطش می آیید ثابت است . و مخفی نمامد که قضاوت شاًن بزرگی دارد و تحققاً وارد شده  شده است که : قاضی به درستی در پرتگاه جهنم قرار دارد . و از امیرالموًمنین (علیه السلام ) که می فرمود : این شیخ در جایگاهی نشسته است که فقط پیغمبر یا وصی پیغمبر یا شقی در آنجا می نشستند. و از امام صادق (علیه السلام ) که : از حکومت بترسید زیرا حکومت فقط برای امامی است که عالم به قضاوت و در میان مسلمین عدالت گستر است ، برای پیغمبر یا وصی پیغمبر است . )

 

۳- وجوب قضاوت بر اساس حق و عدل:

رعایت مسافات بین طرف های مخامصه بر قاضی واجب است اگر چه آن ها در شرف و پایین بودن شاًن متفاوت باشند در سلام و جواب آن ها و نگاه و کلام و ساکت نمودن آن ها دو گشاده رویی و سایر آداب و انواع اکرام و عدالت در حکم نمودن ، و رعایت مساوات در میان مردم واجب نیست .

۴- صفات قاضی از نظر امیرالموًمنین :

امیر الموًمنان در عهد نامه جاوید به مالک اشتر ویژگی های یک قاضی را چنین بیان کرد :در میان مردم بهترین را انتخاب کن ، کسی که از عهده قضاوت بر آید و و اصحاب دعوا نتوانند نظر خود را بر او تحمیل کنند و چون بهه خطای خود آگاه شوند از آن بازگردد ، نه آنکه بر اشتباه خود پافشاری نماید.

۵- صفات قاضی از نظر امام خمینی:

امام خمینی قدس سره درباره صفات قاضی می فرماید :

صفات قاضی عبارت اند از : بلوغ ، عقل ، ایمان ، عداالت ، اجتهاد ،  مرد بودن ( در حال حاضر در مورد وضعیت زنان برای امر قضاوت در قانون مقرر شده است . ( با نوان واجد شرایط در دادگاه های مدنی خاص و اداره سرپرستی صغار به عنوان مشاور خدمت نمایند و پایه قضایی خود را داشته باشند . حلال زادگی ، علمیت نسبت به افراد شهر و محل خود به احتیاط واجب و داشتن حافظه قابل اعتماد واجب است .

امام خمینی در تعریف عدالت یکی از شرایط مهم برای تصدی امر قضا است ، در تحریر الوسیله می فرماید : ( و هی الملکه الرادعه عن معصیه الله تعالی فلا تقبل شهاده الفاسق هو المرتکب للکبیره او المصر  علی الصغیره علی الاحوط ان لم یکن الاقوی ، فتا تقبل الشهاده مرتکب الصغیره الا من توبه و ظهور العداله.)   و آن ملکه ای است که از معصیت خدای متعال باز می دارد . بنابر این شرایط شهادت فاسق، و او کسی است که مرتکب گناه کبیره می شود و یا بر گناه صغیره اصصرار می ورزد . بلکه مرتکب گناه صغیره هم بنابرر احوط ( وجوبی ) اگر اقوی نباشد قبول نیست . بنابراین شهادت مرتکب گناه صغیره قبول نمی شود مگر با توًبه و ظهور عدالت .

۶- شرایط قاضی طبق قانون اساسی جمهوری اسلامی

گفتنی است نهخستین قانونی که بعد از حاکمیت قانون اساسی جمهوری اسلامی در خصوص شرایط قاضی تصویب شد ماده واحده و یک تبصره در اردیبهشت سال ۱۳۶۱ بود که به موجب آن قضضات از میان مردان واجد الشرایط ذیل انتخاب می شدند:

۱- ایمان و عدالت و تعهد عملی نسبت به موازین اسلامی و وفاداری به نظام جمهوری اسلامی ایران. گفتنی است که در عبارت قانون، شرط ( بلوغ و عقل ) به عادت روشن بودن ذکر نشده است . از طرفی مفهوم عدالت متضمن تعهد عملی به میزان اسلامی و وفاداری به نظام  است  و عدالت نمی تواند از این مفاهیم تفکیکشود . به دلیل آن که در نصب قاضی جهت ملموسی باشد که شورای عالی قضایی دچارتردید و شک نشود  به آن اشاره شده است .

  1. ۲- طهارت مولد و حلال زادگی :
  2. ۳- تابعیت ایران و انجام خدمت وظیفه یا دارا بودن معافیت قانونی .
  3. ۴-صحت مزاج و توانایی انجام کار و عدم اعتیاد به مواد مخدر .
  4. ۵-دارا بودن اجتهاد به تشخیص شورای عالی قضایی با اجازه قضات از جانب شورای عالی قضایی.

 

test

Related Posts

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *